२०८२ असोज २० गते, काठमाडौं । आज कोजाग्रत पूर्णिमाको पवित्र अवसरमा देशभर धनधान्यकी देवी महालक्ष्मीको आराधना र जाग्राम गरी मनाइँदैछ। हिन्दू परम्पराअनुसार यो दिनलाई वर्षभरका चाँडपर्वहरूमा विशेष मानिन्छ, किनभने आजको रात देवी महालक्ष्मी पृथ्वीमा अवतरण गरी धर्म, सत्य र परिश्रमका अनुयायीहरूको घरमा ऐश्वर्य, धन र समृद्धि प्रदान गर्छिन् भन्ने धार्मिक विश्वास रहँदै आएको छ।
कोजाग्रत शब्द संस्कृतका दुई शब्द ‘को’ र ‘जाग्रत’ बाट बनेको हो, जसको अर्थ हुन्छ – ‘को जाग्रत छ?’ अर्थात् ‘कसले जाग्राम बस्यो?’ भन्ने प्रश्न। शास्त्रका अनुसार आज रात जाग्राम बसेर देवीको भक्ति गर्ने व्यक्ति, परिवार वा गृहस्थको घरमा लक्ष्मी प्रवेश गर्छिन्। त्यसैले यो रातलाई ‘लक्ष्मी आगमनको रात’ पनि भनिन्छ।
यस दिन साँझ घरको सबै कोठा सफा गरी, दीप प्रज्वलन गरेर, दक्षिण दिशातर्फ फर्केर महालक्ष्मीको विशेष पूजा गर्ने परम्परा छ। घरका ढोका, झ्याल र आँगनमा दीप बाल्ने, लक्ष्मीका पाउका चित्र बनाउने, धूप–धुनी जलाउने र रातभर गीत–भजनसहित जाग्राम बस्ने चलन नेपालभर प्रचलित छ।
यो दिनसँगै १५ दिन लामो दुर्गा पक्ष अर्थात् महान् चाड बडादशैं पनि औपचारिक रूपमा समाप्त हुन्छ। घटस्थापनादेखि दशमीसम्म दुर्गा, काली, चामुण्डा, भगवती लगायतका शक्तिदेवताको आराधना गरी मनाइने यो पर्व कोजाग्रत पूर्णिमासँगै सम्पन्न हुन्छ।
दशैंको टीका र जमरा लगाउने क्रम आजको दिनसम्म चल्ने परम्परा अनुसार आज अन्तिम दिन हो। भोलिदेखि भने कात्तिक स्नानको आरम्भ र आकाशदीप दान गर्ने प्रचलन सुरु हुन्छ, जसलाई दान, स्नान र दीपको पवित्र समयको रूपमा लिइन्छ।
यसरी आजको कोजाग्रत पूर्णिमाले दशैंलाई बिदा गर्दै लक्ष्मीको स्वागत गर्ने अवसर ल्याएको छ। मानिसहरू आज रातभर जाग्राम बसेर मनको श्रद्धा र विश्वाससहित देवी महालक्ष्मीको कृपा प्राप्त गर्न तल्लीन हुनेछन्। घर–घरमा दीप प्रज्वलन, भजन–कीर्तन र धार्मिक उत्साहले आजको रात उज्यालो र मंगलमय बन्नेछ।
